از تغییر نظام تا مهار برنامه هسته‌ای ایران؛ تل‌آویو به هیچیک از اهداف خود نرسید

«راز زیمت» رئیس میز ایران و محور مقاومت در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) طی مقاله‌ای در روزنامه اسرائیلی «یدیعوت آحارانوت»، اذعان کرد که اسرائیل با وجود برخورداری از همکاری گسترده آمریکا و بهره‌گیری از توانمندی‌های اطلاعاتی، عملیاتی و فناورانه، در تحقق اهداف جنگ علیه ایران ناکام ماند و این جنگ را با احساس شکست به پایان رساند.

اهداف اسرائیل در جنگ علیه ایران محقق نشد

این ایران‌پژوه برجسته تصریح کرد که نگرانی موجود در محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل از این واقعیت ناشی می‌شود که سه هدف اصلی تعیین‌شده برای جنگ شامل تغییر نظام سیاسی، نابودی برنامه هسته‌ای و وارد کردن ضربات سنگین به ساختار و توانمندی‌های موشکی ایران محقق نشده است.

زیمت در ارزیابی خود از روند جنگ، نخستین شکست اسرائیل را در نحوه ورود به این رویارویی دانست و ادعا کرد که برنامه اولیه تل‌آویو انجام یک عملیات نظامی علیه ایران در سال ۲۰۲۶ و در چارچوبی محدودتر بود، اما تحولات داخلی ایران و همچنین حمایت دولت آمریکا از راهبرد فشار حداکثری، اسرائیل را به سمت اهدافی بلندپروازانه‌تر سوق داد.

به گفته این پژوهشگر اسرائیلی، تغییر مسیر از یک عملیات از پیش برنامه‌ریزی‌شده به جنگی گسترده که تحت فشار زمان، عدم قطعیت و اختلاف دیدگاه میان رهبران سیاسی و نظامی آمریکا و اسرائیل شکل گرفت، یکی از عوامل اصلی ناکامی در دستیابی به اهداف مورد نظر بود.

خطای راهبردی تل‌آویو در ارزیابی تاب‌آوری ایران

این کارشناس مسائل ایران همچنین اذعان کرد که تل‌آویو و واشنگتن در ارزیابی میزان تاب‌آوری نظام سیاسی ایران دچار خطای محاسباتی شدند. زیمت نوشت که مقامات اسرائیلی بر اساس برخی برآوردهای اطلاعاتی تصور می‌کردند با تشدید فشارهای خارجی و تحریک اعتراضات داخلی، زمینه فروپاشی ساختار حاکمیتی ایران فراهم خواهد شد، اما تحولات میدانی و پاسخ نیروهای مسلح ایران خلاف این فرضیه را نشان داد.

رئیس میز ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل اذعان کرد که ساختار حکمرانی ایران برخلاف پیش‌بینی‌ها توانست حتی در شرایط فشار شدید، انسجام و کارآمدی خود را حفظ کند. وی افزود که ایران با سرعت خود را با شرایط جدید تطبیق داد و توانست ضمن حفظ تداوم مدیریتی، بخش‌های مختلف جامعه از جمله برخی منتقدان را نیز حول محور دفاع از منافع ملی و مقابله با تهدید خارجی بسیج کند.

شکاف میان اهداف سیاسی و توان نظامی اسرائیل

زیمت در ادامه با اشاره به شکاف میان اهداف سیاسی و توانایی‌های نظامی اسرائیل تصریح کرد که مقامات سیاسی این رژیم در آغاز جنگ اهدافی بسیار فراتر از ظرفیت‌های موجود تعیین کردند. به گفته وی، در حالی که هدف اصلی مقامات سیاسی رژیم صهیونیستی، تغییر نظام در ایران بود، ارتش اسرائیل بیشتر بر تضعیف برخی قابلیت‌های نظامی و ایجاد شرایط برای تحولات احتمالی آینده تمرکز داشت و هماهنگی میان اهداف راهبردی و برنامه‌های عملیاتی ایجاد نشد.

این پژوهشگر اسرائیلی همچنین فرضیه «فشار اقتصادی برای وادار کردن ایران به عقب‌نشینی» را نادرست ارزیابی کرد و گفت طراحان جنگ از درک ابعاد ایدئولوژیک نظام جمهوری اسلامی و نگاه تهران به این رویارویی به عنوان یک نبرد سرنوشت‌ساز و وجودی غفلت کردند.

تنگه هرمز؛ اهرم فشاری که معادلات جنگ را تغییر داد

وی در بخش دیگری از مقاله خود به موضوع تنگه هرمز پرداخت و آن را یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار ایران در طول جنگ دانست. زیمت نوشت که اقدام ایران در بستن این آبراهه راهبردی موجب شد آمریکا و اسرائیل ناچار شوند اولویت‌های خود را تغییر دهند و به جای تمرکز بر تداوم عملیات نظامی، بخش مهمی از تلاش‌های خود را صرف مدیریت بحران انرژی و بازگشایی مسیر تجارت جهانی کنند.

به اعتقاد وی، این تحول عملاً بخشی از ظرفیت نظامی و سیاسی آمریکا و اسرائیل را از اهداف اولیه جنگ منحرف کرد و به ایران امکان داد از یک ابزار ژئوپلیتیکی مؤثر برای افزایش قدرت چانه‌زنی خود بهره ببرد.

ناکامی در نابودی برنامه هسته‌ای ایران

زیمت در ادامه اذعان کرد که دستیابی به برخی اهداف از جمله نابودی کامل زیرساخت‌های هسته‌ای ایران مستلزم اجرای عملیات زمینی گسترده و پرهزینه بود؛ اما در نهایت به دلیل نگرانی از تلفات سنگین، اسارت نیروهای نظامی و پیامدهای سیاسی آن هرگز اجرایی نشد.