مرز شرقی ایران روی ریل رونق تجاری؛ “ریمدان” دروازه ایران به بازار ۳۷ درصد جمعیت جهان

قرار گرفتن مرز ریمدان در مجاورت پاکستان و در مسیر دسترسی به بازارهای پرجمعیت هند، چین و کشورهای جنوب آسیا، این گذرگاه را به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های تجاری و ترانزیتی ایران در سواحل مَکُران تبدیل کرده؛ ظرفیتی که به گفته مدیر منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد چابهار، با توسعه زیرساخت‌ها، آغاز ترانزیت بین‌المللی و بهره‌گیری از مزیت‌های قانونی و اقتصادی منطقه آزاد، می‌تواند نقش ایران را در تجارت منطقه‌ای، ترانزیت فرامرزی و اتصال به بازارهای پیرامونیِ دربرگیرنده حدود ۳۷ درصد جمعیت جهان، به‌طور چشمگیری تقویت کند.

مرز ریمدان در جنوب شرقی سیستان و بلوچستان، این روزها بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه فعالان اقتصادی، سرمایه‌گذاران، بازرگانان و برنامه‌ریزان حوزه تجارت خارجی قرار گرفتهف موقعیت ممتاز جغرافیایی این گذرگاه در همجواری با پاکستان، نزدیکی به بندر گوادر و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بالقوه بین‌المللی، آن را به یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های نوظهور اقتصاد دریامحور ایران در سواحل راهبردی مکران بدل کرده است.

در شرایطی که توسعه روابط اقتصادی با کشورهای همسایه، متنوع‌سازی مسیرهای صادراتی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ترانزیتی شرق کشور در شمار اولویت‌های راهبردی دولت قرار دارد، منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد چابهار در حال ایفای نقشی فراتر از یک مرز رسمی است؛ نقشی که از یک گذرگاه مرزی صرف عبور کرده و به بستری برای شکل‌گیری زنجیره‌های تجارت، لجستیک، سرمایه‌گذاری و همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای تبدیل می‌شود.

به باور کارشناسان، ریمدان از این توان برخوردار است که در صورت تکمیل زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انبارداری، گمرکی و خدمات پشتیبان، به یکی از کانون‌های مؤثر تجارت مرزی و ترانزیت بین‌المللی در جنوب شرق کشور تبدیل شود. پیوند این مرز با ظرفیت‌های بندری چابهار، نزدیکی به بازارهای پاکستان و امکان دسترسی به عمق بازار جنوب آسیا، مزیتی است که می‌تواند جایگاه ایران را در شبکه تبادلات منطقه‌ای ارتقا دهد.

شکری بلوچ، مدیر منطقه منفصله ریمدان منطقه آزاد چابهار، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار ایرنا، از ظرفیت‌های کم‌نظیر این منطقه، روند رو به رشد تجارت، آغاز ترانزیت بین‌المللی و چشم‌انداز تبدیل شدن ریمدان به یکی از هاب‌های اصلی تجارت و ترانزیت کشور سخن گفت.

علاوه بر این، استقرار ریمدان در محدوده منطقه آزاد چابهار، مزیت‌های ویژه‌ای در حوزه تسهیل تجارت، کاهش هزینه‌های مبادله، تسریع در فرآیندهای گمرکی و ایجاد مشوق‌های لازم برای حضور سرمایه‌گذاران ایجاد کرده، اگر این مزیت‌ها با تکمیل زیرساخت‌ها و برنامه‌ریزی منسجم همراه شود، ریمدان می‌تواند در آینده‌ای نه‌چندان دور به یکی از محورهای اصلی تجارت فرامرزی کشور تبدیل شود.

از سوی دیگر، توسعه این مرز فقط یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه می‌تواند آثار گسترده‌ای در حوزه اشتغال، رونق کسب‌وکارهای محلی، تقویت امنیت پایدار مرزی و ارتقای سطح رفاه در جنوب شرق کشور به همراه داشته باشد. تجربه نشان داده هر جا تجارت رسمی، زیرساخت مناسب و سرمایه‌گذاری هدفمند تقویت شده، بستر توسعه پایدار و امنیت اقتصادی نیز بیش از پیش فراهم آمده است. ریمدان نیز از همین منظر، ظرفیت آن را دارد که به یکی از پیشران‌های توسعه متوازن در سواحل مَکُران تبدیل شود.

ایرنا: بسیاری از کارشناسان از ریمدان به عنوان یکی از مهم‌ترین فرصت‌های اقتصادی جنوب شرق کشور نام می‌برند. چه ویژگی‌هایی این مرز را متمایز کرده است؟

بلوچ: ریمدان از نظر موقعیت جغرافیایی یکی از راهبردی‌ترین مرزهای کشور محسوب می‌شود. این مرز نزدیک‌ترین مسیر زمینی ایران به مراکز مهم اقتصادی و بندری پاکستان از جمله گوادر و کراچی است و در نقطه‌ای قرار دارد که می‌تواند حلقه اتصال ایران به بازارهای بزرگ جنوب آسیا باشد.

نکته مهم‌تر اینکه در پیرامون این مرز، کشورهایی مانند پاکستان، هند و چین قرار دارند که در مجموع حدود ۳۷ درصد جمعیت جهان را در خود جای داده‌اند. به همین دلیل ما از ریمدان به عنوان دروازه ایران به بازار ۳۷ درصد جمعیت جهان یاد می‌کنیم. این ظرفیت، فرصت بی‌نظیری برای توسعه صادرات، ترانزیت و جذب سرمایه‌گذاری فراهم کرده است.

ایرنا: منطقه آزاد چابهار چه نقشی در شکوفایی این ظرفیت‌ها ایفا می‌کند؟

بلوچ: منطقه آزاد چابهار تنها منطقه آزاد اقیانوسی کشور است و جایگاه ویژه‌ای در سیاست‌های توسعه دریامحور جمهوری اسلامی ایران دارد. چابهار به دلیل دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد، قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین‌المللی و برخورداری از ظرفیت‌های بندری و لجستیکی، به یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد اقتصادی کشور تبدیل شده است.

منطقه منفصله ریمدان نیز در امتداد همین راهبرد تعریف شده و به عنوان بازوی توسعه‌ای منطقه آزاد چابهار در مرز ایران و پاکستان فعالیت می‌کند. در واقع چابهار و ریمدان دو ضلع مکمل یک راهبرد اقتصادی هستند؛ یکی دروازه دریایی و دیگری دروازه زمینی ایران به بازارهای منطقه.

ایرنا: دسترسی به کریدور اقتصادی چین و پاکستان چه مزیتی برای ریمدان ایجاد کرده است؟

بلوچ: کریدور اقتصادی چین و پاکستان یا CPEC یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های اقتصادی آسیاست که نقش مهمی در جابه‌جایی کالا و سرمایه در منطقه دارد. ریمدان به واسطه نزدیکی به این کریدور، می‌تواند به یکی از مسیرهای مهم ارتباطی ایران با شبکه تجارت منطقه‌ای تبدیل شود.

این ظرفیت به ما امکان می‌دهد سهم بیشتری از تجارت منطقه را جذب کنیم و از موقعیت ژئوپلیتیکی شرق کشور برای توسعه اقتصادی بهره ببریم. هرچه زیرساخت‌ها تکمیل‌تر شود، نقش ریمدان در این معادلات پررنگ‌تر خواهد شد.

ایرنا: در حوزه زیرساخت‌ها چه اقداماتی انجام شده است؟

بلوچ: توسعه زیرساخت‌ها یکی از اولویت‌های اصلی ما بوده، تامین اینترنت فیبر نوری، اجرای زیرساخت‌های آبرسانی، نصب باسکول ۱۶۰ تنی، توسعه خدمات پشتیبانی تجاری و فراهم‌سازی بسترهای لازم برای حضور سرمایه‌گذاران از جمله اقدامات انجام شده است.

در کنار این موارد، پروژه راه‌آهن چابهار – زاهدان که از طرح‌های ملی و راهبردی کشور به شمار می‌رود، در مراحل پایانی قرار دارد و مطالعات توسعه ارتباطات حمل‌ونقلی به سمت مرزهای شرقی نیز در حال انجام است.

این پروژه‌ها نقش مهمی در کاهش هزینه‌های حمل کالا و افزایش رقابت‌پذیری منطقه خواهند داشت.

ایرنا: چه مشوق‌هایی برای سرمایه‌گذاران در ریمدان در نظر گرفته شده است؟

بلوچ: تمامی مزایا و تسهیلات منطقه آزاد چابهار در منطقه منفصله ریمدان نیز قابل بهره‌برداری است. معافیت ۲۰ ساله مالیاتی، آزادی انتقال ارز، معافیت‌های گمرکی، خدمات پنجره واحد سرمایه‌گذاری، تسهیل ورود اتباع خارجی و امکان مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی بدون محدودیت از مهم‌ترین این مزایا هستند.

هدف ما این است که ریمدان به محیطی جذاب برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های تولید، لجستیک، صنایع صادرات‌محور، صنایع تبدیلی و خدمات تجاری تبدیل شود.

ایرنا: وضعیت تجارت در مرز ریمدان چگونه است؟

بلوچ: آمارها نشان می‌دهد فعالیت‌های تجاری در این مرز روندی رو به رشد دارد. از اسفند ۱۴۰۴ تا پایان اردیبهشت ۱۴۰۵ بیش‌از ۷۶ هزار و ۹۷۵ تن کالا در قالب سه هزار و ۷۹ کامیون از طریق مرز ریمدان به پاکستان صادر شده است.

محصولاتی نظیر LPG، قیر، شمش آهن، گوگرد، زغال‌سنگ و سیب درختی از مهم‌ترین اقلام صادراتی ایران بوده‌اند که سهم قابل توجهی در تامین نیاز بازار پاکستان دارند.

در مقابل نیز بیش از ۳۰ هزار و ۴۱۵ تن کالا در قالب هزار و ۲۱۹ کامیون از پاکستان وارد کشور شده که شامل برنج، دانه کنجد، انبه، دام زنده و تخم آفتابگردان است.

این آمارها نشان می‌دهد ریمدان به یکی از فعال‌ترین گذرگاه‌های تجاری شرق کشور تبدیل شده و ظرفیت رشد بیشتری نیز در سال‌های آینده دارد.

ایرنا: آغاز ترانزیت بین‌المللی از ریمدان چه اهمیتی دارد؟

بلوچ: آغاز رسمی ترانزیت بین‌المللی را می‌توان نقطه عطف فعالیت‌های اقتصادی این مرز دانست. برای نخستین بار مسیر ترانزیتی از مبدا پاکستان از طریق ریمدان فعال شد و ۷۹۲ تن گوشت در قالب ۶۶ کامیون به مقصد ازبکستان و ۷۵ تن سیب‌زمینی نیز در قالب سه کامیون به افغانستان ترانزیت شد.

این اتفاق نشان داد که ریمدان فقط یک مرز تجاری نیست، بلکه می‌تواند به یکی از حلقه‌های مهم کریدورهای منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شود. توسعه ترانزیت علاوه بر افزایش درآمدهای اقتصادی، جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را نیز تقویت می‌کند.

ایرنا: چشم‌انداز آینده ریمدان را چگونه می‌بینید؟

بلوچ: چشم‌انداز ریمدان بسیار روشن است. با تکمیل زیرساخت‌های حمل‌ونقل، توسعه خدمات لجستیکی، افزایش سرمایه‌گذاری‌ها و گسترش همکاری‌های اقتصادی میان ایران و پاکستان، این منطقه می‌تواند به یکی از مهم‌ترین هاب‌های تجارت، ترانزیت و صادرات کشور تبدیل شود.

راهبرد ما این است که ریمدان از یک مرز فعال تجاری به یک مرکز اثرگذار اقتصادی در سطح ملی و منطقه‌ای ارتقا یابد؛ مرکزی که بتواند سهم قابل توجهی در رونق اقتصاد مکران، توسعه شرق کشور، ایجاد اشتغال و افزایش تعاملات اقتصادی ایران با کشورهای آسیایی ایفا کند.

به گزارش ایرنا، مرز ریمدان از توابع شهرستان دشتیاری در نقطه‌ای راهبردی در جنوب شرقی سیستان و بلوچستان واقع شده؛ گذرگاهی که کوتاه‌ترین مسیر زمینی ایران به ایالت‌های جنوبی پاکستان را فراهم می‌کند.

بازارچه و منطقه مرزی ریمدان در فاصله ۵۰ کیلومتری از جاده اصلی چابهار – راسک واقع شده و تا چابهار ۱۲۰ کیلومتر و تا گوادر پاکستان ۷۰ کیلومتر فاصله دارد.

منطقه آزاد چابهار با مساحت ۸۲ هزار هکتار در جنوب‌شرقی ایران و سواحل مکران است؛ در سال ۱۳۹۸ با موافقت مجلس شورای اسلامی، شهر چابهار و بندرهای شهید بهشتی و شهید کلانتری و پنج هزار هکتار از محدوده متصل به نقطه مرزی ایران و پاکستان با عنوان منطقه منفصله ریمدان به منطقهٔ آزاد چابهار افزوده شد.